Welsh Ambulance Services NHS Trust

Arweinydd y gwasanaethau ambiwlans yn ymddeol ar ôl gyrfa hir a llewyrchus

Creodd newid mewn ffortiwn ddiwydiannol orwel newydd i brentis peirianneg ifanc. Arweiniodd at bron i bedwar degawd yn y gwasanaethau ambiwlans gan osod sylfeini i’r hyn sydd i’w weld yng Ngogledd Cymru heddiw.

Erbyn hyn, ar ôl 39 mlynedd o wasanaeth, mae’r parafeddyg Dafydd Jones-Morris o Dregarth wedi penderfynu rhoi’r gorau i’w yrfa ym mis Ionawr ar ôl profi’r holl elfennau sy’n cefnogi’r gwasanaeth.

Ymunodd Dafydd, mab i blismon ac wedi’i addysgu yn Ysgol Dyffryn Ogwen, â Gwasanaeth Ambiwlans Sir Gaernarfon mewn swydd dros dro ym 1972 ym Mangor yn dilyn dirwasgiad yn y diwydiant gweithgynhyrchu yn yr ardal.

“Cwblheais brentisiaeth mewn peirianneg drom ond oherwydd y dirywiad yn y galw, roeddwn yn chwilio am rywbeth newydd. Gwirfoddolais am dair blynedd yn yr adran D&A leol i helpu i wella fy sgiliau cymorth cyntaf a daeth cyfle i gael swydd gyda’r ambiwlans. Yn dilyn cyfweliad llwyddiannus, dechreuais ar yrfa sydd wedi rhoi pleser a boddhad di-ben-draw i mi,” dywedodd.

Dechreuodd Dafydd, sy’n briod ag Eirian ac yn dad i ddwy ferch, ar ei hyfforddiant yn Wrenbury Hall, Sir Gaer ochr yn ochr â chydweithwyr eraill o Ogledd Cymru, Glannau Myrswy, Penarlâg a Gogledd Iwerddon.

“Roedd ein rhestr ddyletswyddau’n golygu ein bod yn gweithio rhai dyddiau gyda chleifion allanol ac yn gweithredu fel pobl wrth gefn ar gyfer achosion brys. Bryd arall, roedden ni’n gweithio dim ond fel ymatebwyr i achosion brys. Roedd rhai o’r swyddi roedden ni’n delio â nhw’n mynd â ni dros y wlad i gyd. Roedd mynd ag achosion brys i Lannau Myrswy gyda’r heddlu’n ein tywys yn rhywbeth rheolaidd ac weithiau, ymhellach hyd yn oed, fel un siwrne a olygodd mynd â chlaf i fyny i Aberdeen.

Ychwanegodd Dafydd: “Roedd pawb yn dod i’ch adnabod yn bersonol pan oeddwn i’n gweithio ym Mangor…… roedden nhw’n gwybod eich bod yn y gwasanaeth ambiwlans. Byddai pobl yn diolch i mi ar y stryd am i mi help i ofalu am eu tad neu ffrind, cydweithiwr ayyb ………..”

Yn niwedd y 70au, roedd Dafydd, ynghyd â chydweithwyr eraill ,yn awyddus i ehangu ei wybodaeth a’i hyfforddiant ac enillodd gymhwyster Aelod Cysylltiol a Chymrawd drwy ICAP (Sefydliad Personél Ardystiedig yr Ambiwlans) cyn ennill cymhwyster ffurfiol ym 1986 fel Parafeddyg.

Cymhwysodd Dafydd, sydd ag efaill, Trefor, yn weinidog yn Wrecsam, fel hyfforddwr cymorth ambiwlans yn Sir Efrog ac yna cafodd swydd fel swyddog rheoli cymorth yng Nghaernarfon. Er ei fod wedi’i leoli yn yr ystafell reoli, cafodd secondiad i barhau i ddysgu cymorth ambiwlans i staff a chymorth cyntaf i grwpiau yn y gymuned.

Weithiau byddai’n cael secondiad i Lerpwl ar gyrsiau Technegydd a Pharafeddyg ynghyd â dysgu cymorth cyntaf sylfaenol i aelodau o’r cyhoedd a sefydliadau eraill.

Bu hefyd yn asesu risg, gan gymryd rhan mewn cynllunio ar gyfer ymatebion ambiwlans i’r orsaf bwer danddaearol enfawr yn Ninorwig os byddai gweithwyr yn mynd i drafferthion wrth lanhau’r pwll swmp.

“Fel rhan o’r gwasanaethau ambiwlans, cefais y fraint o fynd i mewn i ran o’r orsaf bwer lle nad oedd unrhyw un o’r cyhoedd yn cael caniatâd i fynd.”

Wedi’i leoli yn Eryri, helpodd Dafydd i wella’r bartneriaeth gyda Chwilio ac Achub yr RAF ac Achub Mynydd …. heddiw mae’r ddau’n gweithio ochr yn ochr gyda Gwasanaethau Ambiwlans Cymru pan fydd angen.

“Roedden ni’n delio llawer gyda throsglwyddo o hofrenyddion, yn bennaf o Eryri. Roeddech chi’n dod i adnabod y timau achub mynydd ac RAF ac roedd gennym berthynas dda gyda nhw.

Cafodd Dafydd a chydweithwyr y fraint o weithio gyda’r criw awyr ar ymarferion allan yn y môr a hyd yn oed unwaith wrth dirnod enwog yn Lerpwl.

Dywedodd: “Cymerais ran mewn ymarfer lle cefais fy winsio o awyren i gwch RNLI oedd yn symud o flaen adeilad Liver gyda channoedd o bobl yn gwylio ac yna cael fy winsio i ffwrdd….. roedd yn dipyn o brofiad!”

Treuliodd Dafydd oriau lawer yn gweithio ar fwrdd awyrennau Fali’r RAF a hefyd gweithiodd gyda Heddlu Gogledd Cymru ar eu hawyrennau, gan baratoi’r sylfeini ar gyfer y modd y mae ambiwlansys awyr yn cael eu defnyddio heddiw yng Nghymru.

Bu’n eiriolwr brwd i’r defnydd o’r ‘Ambiwlans Awyr’ ac mae wedi defnyddio ei wybodaeth a’i berthnasoedd, i gynorthwyo i sefydlu cynllun hynod lwyddiannus yng Nghymru.

“Roedd cymryd rhan mewn gweithgareddau achub yn yr awyr agored yng Ngogledd Orllewin Cymru’n arwain Dafydd i weithio gydag Achub Bywyd Llanberis ac fel Ceidwad Parc Cenedlaethol Eryri gwirfoddol.

“Er fy mod yn gweithio yn yr Ystafell Reoli, cefais fy nefnyddio mewn swydd weithredol o bryd i’w gilydd; roeddwn wedi hen arfer â mynychu digwyddiadau difrifol oherwydd fy hyfforddiant ….. yn anffodus, cefais fwy nad oedd yn deg o’r rhain. “

Dechreuodd ei berthynas gyda Byrddau Iechyd Gogledd Cymru ar ôl iddo adael yr ystafell reoli i fod yn rheolwr gwasanaeth yn y pencadlys.

Eglurodd Dafydd: “Roeddwn yn delio gyda chludiant di-ambiwlans er budd y byrddau iechyd ynghyd â cheir ar brydles a chydlynu gwasanaethau faniau anghysbell i gyflawni anghenion y GIG.

“Roeddwn yn dod i gysylltiad â llawer o bobl mewn swyddi clinigol uwch ac roeddem yn cydweithio ar nifer o brosesau.

Pan ddatblygodd Ymddiriedolaeth Gwasanaethau Ambiwlans Gogledd Cymru o’r gwasanaeth ambiwlans, penodwyd Dafydd yn un o’r ddau swyddog rhanbarthol a symudodd i fod yn Swyddog Ambiwlans Rhanbarthol pan ddatblygodd yn Wasanaethau Ambiwlans Cymru ym 1998.

“Cyn hyn, roeddwn wedi gweld nifer o newidiadau ond roedd bod yn rhan o Wasanaethau Ambiwlans Cymru yn her anferthol o safbwynt polisi a phrosesau, ac yn fwy pwysig, strwythur. Y prawf go iawn cyntaf oedd cynllunio ar gyfer y mileniwm, nid dim ond o safbwynt parti, ond yn fewnol hefyd gyda’n strwythur TG. Llwyddwyd i oroesi hynny.”

Mae ei yrfa wedi arwain at gysylltu â nifer o sefydliadau a swyddi. Mae’r rhain wedi cynnwys hybu Diogelwch ar y Ffyrdd, defnyddio staff gyda’r un gobaith i hybu ac ymgysylltu ag amrywiol grwpiau.

Ar draws yr Ymddiriedolaeth, mae Dafydd, fel cadeirydd Grwp Gweithredu’r Iaith Gymraeg, wedi cefnogi hybu dysgu’r Iaith Gymraeg er budd y staff a chleifion.

Bydd Dafydd yn parhau i gefnogi’r swyddogaeth ‘Dangerpoint’, cyfleuster a gefnogir gan yr Awdurdodau Lleol a’r Gwasanaethau Brys i helpu i addysgu a hybu diogelwch mewn amrywiaeth o amgylcheddau gwahanol.

Ar ôl ymddeol, bydd Dafydd yn parhau i berfformio gyda Chôr y Penrhyn lle bu’n aelod am dros 30 mlynedd gan deithio a pherfformio yn y DU a thramor.

“Mae’n fraint bod yn aelod o gôr gyda hanes mor hir. Mae hyn wedi rhoi cyfle i mi ymlacio. Bydd ei sgiliau peirianneg hefyd yn dod i’r amlwg eto wrth Iddo barhau i wneud gwaith gwirfoddol gyda Chymdeithas Rheilffordd Eryri fel Pen-Gweithiwr.

“Yn ystod y tair blynedd ddiwethaf, bum yn gwirfoddoli i helpu gyda gosod y cledrau a chynnal a chadw sydd wedi bod yn braf gan i mi allu defnyddio fy nghefndir mewn peirianneg.

A’i feddyliau am yr yrfa y bydd yn ei gadael ar ei ôl.

“Bu’n fraint fawr cael gweithio yn y gwasanaeth ambiwlans drwy’r cyfnod hwn a gyda’r bobl y bum i’n gweithio gyda nhw. Bum yn ffodus iawn i gael y cyfle hwn a gweld y datblygiad dros y blynyddoedd gan gyfarfod â nifer o bobl a chael eu cefnogaeth. Gan i mi weithio mewn amrywiol adrannau ac mewn nifer o swyddi a chael cynifer o gyfrifoldebau - mae hyn wedi bod yn fuddiol. Bu fy ngyrfa’n eang ac yn amrywiol ond yn fwyaf pwysig, beth bynnag y swydd, bu gofal am gleifion yn holl bwysig a rhaid iddo fod yn ganolbwynt unrhyw rôl. Cefais brofiadau da a rhai elfennau nad oedd mor dda - mae hyn yn rhan o’r swydd. Nid yw’n rôl sy’n addas i bawb a rhaid cymryd sylw o hyn wrth recriwtio gan sicrhau bod newydd-ddyfodiaid posibl yn sylweddoli oblygiadau’r swydd.

“Cefais gyngor doeth pan oeddwn yn dechrau - pryd bynnag y byddwch yn cael cyfle i ddatblygu’n bersonol, manteisiwch arno hyd yn oed os bydd yn golygu symud i ffwrdd o waith y llinell flaen …. mae’n werthfawr iawn yn y pen draw.”

Ychwanegodd Elwyn Price-Morris, Prif Weithredwr Gwasanaethau Ambiwlans Cymru: “Bu Dafydd yn ganolog wrth ddatblygu a chyflenwi gwasanaethau ambiwlans yng Ngogledd Cymru ac yn fwy diweddar ar draws Cymru. Mae ei ffrindiau a’i gydweithwyr yn dymuno’n dda iawn iddo am ymddeoliad hir a hapus.”


30 Jan 2012 11:02